Interview Peter van Borssum Waalkes

Op maandagochtend 9:54 uur komt Peter ons kantoor binnenwandelen. Nadat hij iedereen hartelijk begroet heeft vraagt hij me met een glimlach of ik al tijd voor het interview heb, of dat we moeten wachten tot het tien uur is.
Ik tik een mailtje af en grijp m’n spullen bij elkaar. Een pen, een kladblok, een camera, en een 6 jaar oude mp3-speler die dient als memorecorder.
We lopen naar het Belastingparadijs, het café voor in het Belcanto gebouw, op de Surinameweg 2 in Haarlem. Daar bestellen we een cappuccino en een gewone koffie, terwijl Peter gaat zitten op een lichtbruine bank, en ik diep wegzak in een grote, donkerbruine fauteuil.

Zo, Peter, leuk dat je dit wilt doen! Vertel eens, wie ben je? Waar ben je opgegroeid?
Nou ja, ik ben geboren in Zaandam. Daar heb ik een paar jaar gewoond. Daarna zijn m´n ouders weer terugverhuisd naar het oosten van het land, een klein dorpje in Twente. Daar ben ik verder opgegroeid tot een jaar of 25. Vanaf die tijd ben ik eigenlijk door het land een beetje weer richting het westen verhuisd. En nu zit ik alweer vanaf ‘95, negentien vijfennegentig, in Haarlem.

En je bent beeldhouwer. Hoe is dat zo gekomen?
Nou, ik heb daar niet voor gestudeerd. Ik heb de route Mavo, MTS, HTS gevolgd, een technische opleiding gedaan, weg- en waterbouw. Maar vanaf heel klein heb ik veel getekend en was ik altijd veel bezig met dingen maken, en zo. Als hobby. Uiteindelijk, toen ik een periode in Amsterdam had gewerkt, ben ik gaan schilderen als hobby. Ik had een paar jaar een schildercursus gedaan, en toen is eigenlijk de drang ontstaan om kunstenaar te zijn. Kunstenaar worden kan niet echt zeg ik altijd maar, want je bent het, of je bent het niet.
In die periode heb ik ook mijn vrouw Anki leren kennen. Die heeft mij toen een keer een cursus beeldhouwen van vijf dagen cadeau gedaan, en daar is mijn passie voor het vak ontstaan. Dat was eigenlijk heel grappig. We waren bij die cursus net een uurtje begonnen en toen kwam die docent langs om te kijken hoe het ging, en het eerste wat hij aan me vroeg was: ‘goh, hoe lang doe jij dit al?´. Nou, net een uurtje dus, ha ha. Hij dacht dat ik het al veel langer deed, en ik moet bekennen dat ik dat ook zo voelde, alsof ik het al duizend jaar deed. Het ging soort vanzelf. Dus daar is wel het zaadje geplant.
Op een gegeven moment ben ik ook een jaar lang een dag in de week bij diezelfde docent in de leer geweest, en zo mijn opleiding als beeldhouwer gedaan. Nu moet ik even nadenken. Fred Broekkamp was dat. Is dat. Ik heb veel met hem samengewerkt.
En uiteindelijk heb ik samen met m´n vrouw mogen besluiten om m´n baan op te zeggen en me volledig op het beeldhouwen te storten.

Wat deed je voor die tijd dan?
Ik was risicomanager bij een verzekeringsbeheerder. Heel iets anders, qua werkzaamheden maar ook qua inkomsten. Maar goed, wat ik nu doe is wel veel leuker, ha ha. Daar wegen tot nu toe de financiën nog niet tegenop. Het is inmiddels ruim 14 jaar geleden dat ik die stap gezet heb.

En toen ben je uiteindelijk hier, in Belcanto, terecht gekomen?
Uiteindelijk wel ja. Ik kende Nick (Nick Paterson, de meest recente m&m medewerker, red.) al langer. Een paar jaar geleden zijn Nick, Maarten (Maarten Meurkens, één van de ‘m’s’ in m&m, red.) en ik bezig geweest met een project voor de gevangenisboot, om die eventueel een tijdelijke plek te geven voor het Wereld Duurzaamheids Centrum dat men toen aan het opzetten was in Noord Friesland. Daar waren we dus met z’n drieën een plan voor aan het maken. Ik zat daarbij via Nick, en omdat duurzaamheid een belangrijk aspect was, en ik daar ook veel mee heb. Vanuit mijn technische opleiding maar ook gewoon vanuit interesse. We hadden dus in die tijd vrij intensief contact, en dat contact is in principe gewoon gebleven. En zo ben ik uiteindelijk hier terecht gekomen. En het bevalt hier heel goed. Het is een fijne plek. Veel meer mensen en bedrijvigheid dan in m’n vorige atelier. Het naar binnen en buiten brengen van m’n spullen gaat hier iets minder makkelijk, maar verder is het een hele fijne plek.

En je deelt de ruimte waar je nu in zit, nietwaar?
Ja, met Mathilde. Zij huurde de ruimte al een tijdje en stond eigenlijk op het punt om open te staan om de ruimte te delen, en dat kwam mij goed uit, om nog wat goedkoper te huren. En we zijn allebei beeldhouwers, dus dat is ook mooi. Ik heb een paar momenten in de week waarop ik les geef en dan moet ik wel de ruimte kunnen gebruiken, maar verder kunnen we het heel makkelijk onderling regelen. Dat is verder geen probleem. Het is niet iets wat elkaar bijt of waar we last van hebben. En we maken allebei behoorlijk andere beelden. Ik vind het heel leuk om dat verschil te zien en om  daarvan te leren en inspiratie op te doen.

Je geeft dus ook les in dat atelier?
Ja, cursussen, en af en toe workshops. Niet alleen daar, maar ook in het buitenland. Voor teambuilding, voor vrijgezellen, een halve dag, of een dag, van alles. Ik heb ook vorig jaar een weeklange workshop gegeven in Italië, samen met Gijs Dashorst (een andere huurder in Belcanto, red.). Ik begeleide het beeldhouwen en Gijs kookte heerlijke maaltijden. Die samenwerking ging heel goed, de mensen vonden het super leuk. Het organiseren en vastleggen van zoiets vanuit Nederland is best lastig. Wat er op een website goed uitziet kan in de werkelijkheid wel wat tegenvallen. Ook lijkt voor sommige mensen het idee om een hele week te gaan beeldhouwen wat veel, maar naast het beeldhouwen genieten we ook van de zon, omgeving en de lokale hapjes. Maar dat gaan we dit jaar niet doen. Even een stapje terug, wat dichter bij huis. Met Hemelvaart geef ik een driedaagse cursus in m’n atelier. Eerst maar eens kijken of we daar voldoende animo voor kunnen krijgen!

En die cursussen bevallen je goed?
Ja, het lesgeven vind ik heel leuk. Het overbrengen van kennis en vaardigheden. En het is überhaupt leuk om met mensen om te gaan en dat iedereen weer verschillend is. Dat maakt het ook steeds weer interessant.
Kijk, het voordeel van beeldhouwen is, je kan maar één kant op, en dat is dat je dingen weghaalt. Wat relatief eenvoudig is. Het gaat langzaam, maar door het te doen zie je vanzelf vorm ontstaan. Het draait met beeldhouwen vooral om het hebben van volharding. Niet zozeer geduld, want geduld is dat je bij de steen gaat zitten en wacht tot de stukken er vanzelf vanaf vallen. Je moet wel echt dingen doen. Beeldhouwen is niet afwachten. Het gaat langzaam, dus je moet volharden om het doel te bereiken.
En het gebeurt ook weleens dat er een groter stuk afvalt dan je bedoeld hebt, maar ook dan wordt het weer interessant om dat op te lossen. En in dat hele proces begeleid ik mensen. Eigenlijk is het ook niet echt lesgeven wat ik doe.

Hoe bedoel je?
Nou, het is dus meer het begeleiden in het proces. Dat gaat soms ook verder dan alleen het beeldhouwen. Want naast dat er stukjes van de steen loskomen, komt er ook bij de mensen wat persoonlijks los. Juist omdat het een heel ander proces is dan andere vormen van kunst. Meestal maak je iets door dingen bij elkaar te doen, terwijl je bij steen juist dingen weghaalt om naar de essentie toe te gaan. Je pelt jezelf naar de vorm toe. ‘Ontwikkelen,’ zeg maar.

En krijg je daarnaast ook vaak opdrachten?
Tsja, dat verschilt een beetje. De opdrachten krijg ik meestal via via, gemiddeld een paar per jaar. Ik heb net voor mensen in Denemarken een beeld gemaakt, en ben nu bezig met een beeld voor de ouders van Nick. 10 jaar geleden heb ik bij hen in Engeland een groot stenen beeld van 4000 kilo mogen maken. En op diezelfde locatie werk ik nu aan een houten beeld. Een grote, afgebroken tak van een eikenboom. Toen ik daar op bezoek was ontstond het idee om van die tak iets moois, iets groots te maken, ook omdat die bomen voor hen een bepaalde betekenis hebben. Die grote tak ben ik dus aan het bewerken zodat er op die plek nog lang iets moois kan blijven staan. Iets dat ook niet binnen een paar jaar wegrot.
Vaak hebben opdrachtgevers wel een bepaald idee van wat ze willen, maar soms willen ze ook gewoon iets in een bepaalde stijl die ze van me kennen. Dan ben ik verder vrij in mijn keuzes. En als dat het geval is, dan is het voor mij ook altijd: als het beeld dan klaar is, dan hoeven ze het niet te kopen, tenzij ze 100% zeker zijn dat ze het mooi vinden, en anders liever niet. Dan gaan we het gewoon nog een keer proberen, en hou ik dat beeld voor mezelf. Ik wil wel zeker weten dat ze het mooi vinden, want dat is m’n enige reclame, zeg maar. Ik heb het nog niet meegemaakt dat ik iets opnieuw moest maken.

En wat vind jij vooral belangrijk in je werk? Wat karakteriseert jouw kunst?
Allereerst de materialen. Ik ben een echt materialenmens, en ik werk dus ook vaak vanuit het materiaal. Niet altijd, want soms zoek ik ook een bepaald stuk hout of steen dat bij een idee past dat ik heb, maar vaak is het materiaal het uitgangspunt. In principe dus steen en hout. Ik combineer het ook, en soms gebruik ik bijvoorbeeld metaal of organisch materiaal. Het is vrij breed eigenlijk.
Ik denk dat ik niet echt een karakteristiek thema in m’n werk heb. Nou ja, soms wel. Bijvoorbeeld de taurussen. Mijn sterrenbeeld is de stier en het krachtige van de stier, dat spreekt me wel aan. Of torso’s. Het mooie, het sierlijke van een, meestal vrouwelijke, torso trekt me, en dat komt vaak terug in m’n werk.
En daarnaast staat dualiteit ook centraal. M’n samengestelde beelden zijn vaak wat luchtiger, wat vrolijker. Ik heb ook af en toe m’n luchtige, vrolijke, gekke kant, ha ha.

Ik vraag Peter of hij wat van z’n werk wil laten zien en hij stemt daar enthousiast mee in. Ik heb eerlijk gezegd al behoorlijk wat van z’n werk gezien. In ons kantoor staat een aantal beelden van hem, hij heeft in Leiden geëxposeerd in één van onze panden, en in de gangen van Belcanto staat ook het een en ander waar ik af en toe langs loop.
We begeven ons richting zijn atelier op de begane grond en passeren eerst een paar houten torso’s.

Is dat nou heel anders werken, steen of hout?
Hout is eigenlijk pas van de laatste paar jaar dat ik dat ben gaan doen. Die interesse is pas later gekomen. Eerst steen, toen samengestelde beelden, en de laatste paar jaar ook hout. Hout en steen is heel anders, maar ook weer niet. Met hout heb je meer met de structuur van de boom te maken, terwijl je met steen veel minder te maken hebt met de structuur. Dat merk je vooral met de afwerking. Hout is heel hard als je gaat schuren en je moet met de vezelrichting meeschuren, dat maakt het lastiger. Maar het verschilt natuurlijk ook per houtsoort. Bij hout heb je kopshout, de doorsnede zeg maar, en langshout, in de lengte van de boom dus. Bij eik is kopshout veel lastiger te bewerken, maar bij lindehout heb je dat verschil tussen kopshout en langshout veel minder. Lindehout vind ik ook wel één van de prettigste houtsoorten om mee te werken. Verder werk ik gewoon met het materiaal dat zich aandient.

Heb je niet veel meer last van verwering bij hout dan bij steen?
Dat valt wel mee. Zolang je maar zorgt dat het droog blijft. Door een houten beeld in de tuin bijvoorbeeld op een stenen sokkel te plaatsen, zodat het vocht er niet vanuit de grond in kan kruipen, voorkom je dat het gaat rotten. Ik impregneer het verder niet. Ik denk dat onbehandeld hout, zolang het maar goed droog kan blijven, het langst goed blijft. Je ziet bijvoorbeeld ook houten kruizen op begraafplaatsen, of houten graf‘stenen’, die gaan ook gewoon lang mee.

We lopen verder langs de verschillende beelden. Hout of steen, figuratief of abstract. Peter raadt me aan om de beelden aan te raken, en ik ben blij dat ik z’n advies opvolg. Spiegelglad en een genot om je handen overheen te laten glijden. Aanraking is een belangrijk deel van Peters beelden, en het is echt de bedoeling dat mensen ze betasten. Het maakt de ervaring van het beeld tot zoveel meer, en zolang niet duizenden mensen per dag eraan zitten, ondervinden de beelden er geen last van.

Daarna laat Peter z’n atelier zien. Hij haalt wat kleine beeldjes uit een doos, om te laten zien dat hij niet alleen maar ontilbare werken maakt. Verder staan er een paar grote bakken met beiteltjes, klophamers, en nog meer gereedschap, in allerlei vormen en maten. Ook staan er grote stukken steen her en der, liggen er op verschillende plekken boomstammetjes en staat er een hele rits monumentale tegeltjes opgestapeld, die Peter met veel geduld, of volharding, aan het schoonmaken is. Zulke klusjes doet hij ook.
En dan is het weer tijd voor mij om terug te kruipen achter m’n bureau. Ik bedank Peter hartelijk en loop de 40 meter terug naar kantoor. En die workshop rondom Hemelvaart, die ga ik zeker volgen!

interviewpvbw
interviewpvbw2
interviewpvbw3
interviewpvbw4
interviewpvbw5
interviewpvbw6
interviewpvbw7